Vandaag is de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) met een rapport naar buiten gekomen onder de titel: Re-integratie langdurig zieke naar ander werk weinig succesvol.

In dit raport concludeert de RWI, dat het nog te weinig lukt om ander passend werk binnen de eigen organisatie of bij een andere werkgever te vinden wanneer terugkeer naar de eigen functie niet mogelijk is.

In het algemeen is de Raad positief over de resultaten die worden geboekt bij terugkeer in de eigen functie, al dan niet na aanpassing van taken, werkplek of werktijden. Minder positief is de Raad over het feit dat er voor oudere en laagopgeleide langdurig zieken minder reïntegratieactiviteiten worden ondernomen.

Kritisch is de RWI ten aanzien van de reïntegratieactiviteiten naar een andere werkgever, het zogenaamde 2de spoor. Daarmee wordt vaak te lang gewacht, vindt de Raad. Het feit dat een nieuwe werkgever op dit moment geen recht heeft op de No-Risk-Polis zolang de werknemer niet WIA gekeurd is, ziet de RWI als een belemmerende factor. De Raad vindt het bemoedigend dat de Stichting van de Arbeid het initiatief neemt om met verzekeraars en het kabinet in overleg te treden de risico´s voor nieuwe werkgevers weg te nemen.

In deze korte samenvatting van het onderzoeksrapport van de RWI, zit een aantal elementen opgesloten die het waard zijn hier te belichten.

Om bij het laatste, de NO-Risk-Polis, te beginnen. Voorheen was bij wet geregeld (Wet Rea) dat ook de werknemer die op basis van een Medisch-Arbeidskundige beoordeling beperkt is in het verrichten of verkrijgen van arbeid, behoort tot de categorie Arbeidsgehandicapte. Dit is een administratieve aanduiding voor iemand waarvoor extra voorzieningen nodig zijn om met succes te kunnen terugkeren in, of behouden te blijven voor, het arbeidsproces. Met andere woorden: een langdurige zieke werknemer die niet kan terugkeren zijn de oorspronkelijke, eigen functie kon als arbeidsgehandicapte worden benoemd, waardoor de (nieuwe) werkgever recht had op de No-Risk-Polis.

 In mijn eigen praktijk, waarin ik onder andere 1-op-1 de begeleiding van zieke werknemers verzorg, heb ik van dit instrument met regelmaat gebruik gemaakt. En dat leverde goede resultaten op. De werknemer kon starten in een beter passende functie en de (nieuwe) werkgever liep geen enkel risico wanneer deze (arbeidsgehandicapte) werknemer opnieuw ziek werd. Het UWV nam in die situatie de loondoorbetaling bij ziekte over van de werkgever.

Maar helaas is dit instrument bij de ingrijpende herziening van de WAO door minister De Geus afgeschaft. Ik zeg helaas, omdat ik van mening ben dat de Wet Rea een van beste, zo niet het beste arbeidsmarktinstrument was dat ooit in nederland was ontwikkeld en ingezet. Binnen de herziening van de WAO, dus met de invoering van de WIA als vervanger van de WAO, is het zo streng geregeld dat iedereen zijn eigen risico moet nemen; werkgever en werknemer. Mede op basis van dit uitgangspunt, ging en gaat men ervan uit dat het langdurig verzuim aanmerkelijk minder zou worden, juist omdat de financiële schade anders te hoog oploopt voor de werkgevers. Het was te voorspellen dat dit niet het geval zou zijn en dat blijkt nu ook uit het rapport van de RWI. Er wordt vaak te lang gewacht op herstel zonder dat er echt gewerkt wordt aan reïntegratie, stelt de RWI.

Ik ben van mening, en in de praktijk blijkt dat ook te werken, dat al vrij snel na de ziekmelding kan worden vastgesteld of er het vermoeden is van langdurig verzuim. Op dat moment valt ook al een eerste inschatting te maken van de prognose over het wel of niet kunnen terugkeren in de eigen functie. Bestaat hierover twijfel dan kan, binnen de medische mogelijkheden van het moment, (gedeeltelijke) hervatting plaatsvinden in een tijdelijk ander takenpakket en vandaaruit terugkeer naar de eigen functie worden gerealiseerd.  Deze manier van werkhervatting kan ook het inzicht opleveren dat reïntegratie in een andere functie binnen de eigen organisatie de juiste optie is. Mocht die andere passende functie intern niet voorhanden zijn, dan is meteen duidelijk dat externe reïntegratie naar een andere werkgever aan de orde is. Deze reïntegratie kan dan ook direct worden opgestart.

Het door de RWI geschetste probleem rond het niet verkrijgen van de No-Risk-Polis kan op verschillende manieren worden ondervangen, waardoor de nieuwe werkgever toch over de streep getrokken kan worden.

De conclusie is, dat reïntegratie, intern en extern, al vrij snel na de ziekmelding kan worden opgestart, mits de juiste activiteiten worden verricht. Wachten tot de WIA keuring hoeft al helemaal niet. Dat is zelfs zwaar af te raden, zowel voor de werkgever als de werknemer. Wie tot dat moment wacht zal zeker geheel of gedeeltelijk uitvallen.

Zeker in een arbeidsmarkt waarin een groot tekort is aan arbeidskrachten, heeft ieder traject van externe reïntegratie grote kans van slagen. Voorwaarde is wel dat zowel werkgever als werknemer bereid zijn hun volledige medewerking te verlenen en zich actief op te stellen.